ŠKOLU VRATIO NJEN ĐAK – SRPSKI PATRIJARH GERMAN
Povodom velikog jubileja – 230 leta postojanja i rada Karlovačke bogoslovije, objavljena je monografija o tom periodu njenog delanja „na njivi Gospodnjoj“, ali i posebna, specijalna, koja svedoči o šest decenija od njenog obnavljanja, o čemu svedoče njeni bivši učenici, danas istaknuti velikodostojnici SPC, sveštenici, monasi…
U predgovoru dela, koji je i blagoslovio, arhiepiskop sirmijski i mitropolit Vasilije (Vadić) podseća da je u kićeni Srem došao 1986. godine, kada je krenuo da vidi u kakvom su stanju crkvena zdanja i „kako diše moj narod“. Sremski Karlovci, po rečima tog arhijereja SPC, koji je predsedavao izborom za novog srpskog patrijarha – Porfirija, ističe da su „Sremski Karlovci, sa svojih pet bregova, sa crkvenim centrom i zgradama koje su čuvale dostojanstvo srpskog naroda, kao i naša Bogoslovija, bili i ostali neprestani izazovi“.
-No, kako tada, na početku službovanja u Sremu, tako i danas, utehu su mi pružali mladi bogoslovi koji su se svakog septembra okupljali oko Saborne crkve – priča mitropolit i arhiepiskop Vasilije. – I, onda su, tu sa nama, svijali na godinu dana da bi, opet, svakog juna, odlazili da pronose ime Sremskih Karlovaca i naše Svete Crkve i naše Bogoslovije diljem gde god Srba ima.
I, zaista, u Bogosloviju su dolazili đaci iz svih tadašnjih republika SFRJ, iz susednih zemalja, ali i sa raznih delova planete. Njeno ime, delo i značaj sve se više širio, u vremenu jednooumlja, posle obnove, što nije bilo ni lako ni jednostavno.
Taj šezdesetogodišnji period je, nesumnjivo, bio pun izazova, ali onih na koje su i mitropolit i profesori i rukovodstvo Bogoslovije znali, kao i danas, da odgovore na najbolji način. Na to je baš ukazao protojerej stavrofor Stojadin Pavlović, višegodišnji direktor Patrijaršijske uprave SPC, osnivač i glavni urednik TV „Hram“ i graditelj Sabornog hrama u Valjevu, kao i hramova na Divčibarama i na Mačkovom kamenu. Jednostavno, iskusni prota je smatrao da je potrebno, kroz posebno delo, da se „oslika“ taj period. Svuda, a pre svega u Karlovcima, na Divčibarama, kod crkve, u „Markovim konacima“, na Mačkovom kamenu, monografija se čita sa velikim zadovoljstvom, ali i širom otadžbine, Republike Srpske i sveta.
Ovo delo, čiji je glavni urednik protojerej stavrofor Jovan Milanović, rektor Karlovačke bogoslovije, po rečima prote Pavlovića je „zajednički nebozemni spomenik sa potpisanim fotografijama svima u Gospodu usnulim i živim učenicima i profesorima naše Bogoslovije, kao i episkopima koji su stolovali ili stoluju u Eparhiji sremskoj minulih šest decenija“.
-Blagodarnost u spomenu ovom knjigom prinosimo roditeljima, parosima i episkopima koji staviše i prve blagoslove za naše školovanje, službenicima i pomoćnom osoblju, sveštenoslužiteljima u karlovačkim hramovima, gospodstvenim Karlovčanima, koji se sa nama moliše i na drugi način podržavaše na našem putu u Crkvi Hristovoj, kao i našim životnim saputnicama (popadijama) i od Gospoda darovanim potomcima. Knjigu ovu preporučujemo žrtveniku i proskomidiji kao podsetnik – pomenik na Gospoda za mir duša usnulih i zdravlje živih – poručuje prota Stojadin Pavlović.
U knjizi, čiji je izdavač Srpska pravoslavna bogoslovija Svetog Arsenija u Sremskim Karlovcima, sabrani su autorski tekstovi, uz uvodnik mitropolita Vasilija, mitropolita zvorničko-tuzlanskog Fotija (Sladojevića), kao i sveštenika: Miloša Antonića, Bože Bakajlića, Miloša Vesina (recenzent), Milorada Golijanina, Nedelja Goranovića, Aleksandra Đurđeva, Save Jovića, Danijela Kobiljskog, Jove Lakića, Milorada Lončara, Srboljuba Miletića, Dragana Mićića, Đorđa Milidraga, Stefana Nedića, Stojadina Pavlovića, Dragomira Sande, Vasilija Tomića, Branka Ćurčina, Srboljuba Ubiparipovića i Vasilija Cvijanovića, Radomira Vrućinića. Tu su i tekstovi Vojislava Jelića i Dušana Vujičića.
U ovom dragocenom delu, pored ostalog, pažnju privlači zanimljiv tekst uglednog prote Aleksandra Đurđeva, koji je uradio, kraj drevne bogomolje Dobropotočke u Krupnju, velelepni Crkveno-istorijski kompleks Dobri potok, jedinstven, po sadržajima, lepoti, ne samo u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Prota je, znalački, jasno i precizno, dao živ primer na temu „Crkvena riznica ili Muzej kao primer oživljavanja parohijske crkve“. Uradio je baš to, u minulim godinama, na najbolji način spajajući duhovnost sa kulturom, tradicijom i potrebama vernika. Ostaće zapamćeno da je prota Aleksandar sabrao, pored hiljada muzejskih eksponata, i oko 9.000 knjiga, po čemu je ova biblioteka bez premca u crkvi.
A, današnji, mladi i vredni rektor mr Jovan Milanović, s ponosom ističe da je Karlovačka bogoslovija najstarija bogoslovska škola naše Crkve. Osnovana je, veli, u vreme karlovačkog mitropolita Stefana Stratimirovića, velikog pregaoca na polju našeg naroda, koji je, za samo tri godine, osnovao dve najznačajnije institucije u Sremskim Karlovcima – Bogosloviju i Gimnaziju.
Na novom otvaranju Bogoslovije, prema rečima rektora Milanovića, posebno je insistirao tadašnji srpski patrijarh German, koji se ponosio što je bio njen đak. Nakon izvedene četiri generacije, čije je školovanje od 2000. godine trajalo četiri godine, vraćeno je petogodišnje školovanje, koje je, poručuje rektor Milanović, i sada na snazi.
